Dz.U. z 1988 r. Nr 5, poz. 40 i 44
Konwencja o ruchu drogowym,
sporządzona w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r.
W imieniu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
RADA PAŃSTWA
POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ
podaje do powszechnej wiadomości:
W dniu 8 listopada 1968 r. sporządzona została w Wiedniu Konwencja o ruchu drogowym.
Po zaznajomieniu się z powyższą konwencją Rada Państwa uznała ją i uznaje za słuszną,
potwierdzając zastrzeżenie, złożone zgodnie z art. 54 ust. 1 przy podpisaniu konwencji, że Polska
Rzeczpospolita Ludowa nie uważa się za związaną artykułem 52 tej konwencji; oświadcza, że
wymieniona konwencja jest przyjęta, ratyfikowana i potwierdzona, oraz przyrzeka, że będzie niezmiennie
zachowywana.
Na dowód czego wydany został akt niniejszy, opatrzony pieczęcią Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej.
Dano w Warszawie dnia 1 czerwca 1984 r.
(Tekst konwencji zawiera załącznik do niniejszego numeru)
ZAŁĄCZNIK
KONWENCJA O RUCHU DROGOWYM,
sporządzona w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r.
Umawiające się Strony,
pragnąc ułatwić międzynarodowy ruch drogowy i zwiększyć bezpieczeństwo na drogach przez
przyjęcie jednolitych zasad ruchu,
zgodziły się na następujące postanowienia:
Rozdział I
Postanowienia ogólne
Artykuł 1
Określenia
W celu stosowania postanowień niniejszej konwencji niżej podane określenia mają takie znaczenie,
jakie nadano im w niniejszym artykule:
a) określenie "ustawodawstwo krajowe" Umawiającej się Strony oznacza całokształt praw i
przepisów krajowych lub lokalnych obowiązujących na terytorium tej Umawiającej się Strony;
b) pojazd uważa się za będący w ruchu międzynarodowym na terytorium danego państwa, jeżeli:
i) należy do osoby fizycznej lub prawnej, której stałe miejsce zamieszkania znajduje się poza tym
państwem,
ii) nie jest zarejestrowany w tym państwie,
iii) został czasowo wwieziony do tego państwa;
jednakże każda Umawiająca się Strona może odmówić uznania pojazdu za będący w ruchu
międzynarodowym, jeżeli pojazd ten pozostaje na jej terytorium ponad jeden rok, bez dłuższej
przerwy, której czas trwania może być ustalony przez tę Umawiającą się Stronę.
Zespół pojazdów uważa się za będący w ruchu międzynarodowym, jeżeli co najmniej jeden z
pojazdów tego zespołu odpowiada powyższemu określeniu;
c) określenie "obszar zabudowany" oznacza obszar obejmujący zabudowania, do którego wjazdy i z
którego wyjazdy są specjalnie oznaczone odpowiednimi znakami;
d) określenie "droga" oznacza całą powierzchnię każdej drogi lub ulicy otwartej dla ruchu
publicznego;
e) określenie "jezdnia" oznacza część drogi zwykle używaną do ruchu pojazdów; droga może
składać się z kilku jezdni wyraźnie od siebie oddzielonych, na przykład za pomocą pasa
rozdzielającego lub różnicy poziomów;
f) na jezdniach, na których boczny pas ruchu lub boczne pasy ruchu albo specjalne drogi są
zastrzeżone dla ruchu niektórych rodzajów pojazdów, określenie "krawędź jezdni" oznacza dla
innych użytkowników drogi krawędź pozostałej części jezdni;
g) określenie "pas ruchu" oznacza każdy z podłużnych pasów, na które może być podzielona
jezdnia, oznaczony lub nie oznaczony za pomocą podłużnych znaków na jezdni, lecz mający
szerokość wystarczającą dla ruchu jednego rzędu pojazdów samochodowych innych niż
motocykle;
h) określenie "skrzyżowanie" oznacza każde przecięcie się dróg na jednym poziomie, ich połączenie
lub rozwidlenie, łącznie z placami utworzonymi przez takie przecięcia, połączenia lub rozwidlenia;
i) określenie "przejazd kolejowy" oznacza każde przecięcie się na jednym poziomie drogi z linią
kolejową lub tramwajową o odrębnym torowisku;
j) określenie "autostrada" oznacza drogę specjalnie zaprojektowaną i zbudowaną dla ruchu
samochodowego, która nie służy przydrożnym posiadłościom oraz która:
i) poza wyjątkami dotyczącymi punktów specjalnych lub okresów przejściowych ma odrębne
jezdnie przeznaczone dla obu kierunków ruchu, wyraźnie oddzielone od siebie za pomocą
pasa rozdzielającego, nie przeznaczonego dla ruchu, lub w wyjątkowych przypadkach
oddzielone w inny sposób;
ii) nie przecina się na tym samym poziomie z inną drogą, torem kolejowym lub tramwajowym albo
z drogą przeznaczoną dla ruchu pieszego,
iii) jest specjalnie oznaczona jako autostrada;
k) określa się, że pojazd jest:
i) "zatrzymany", jeżeli jest unieruchomiony na czas niezbędny do wsiadania lub wysiadania osób
albo w celu załadowania lub wyładowania rzeczy,
ii) "na postoju", jeżeli jest unieruchomiony z innego powodu niż konieczność uniknięcia kolizji z
innym użytkownikiem drogi lub z przeszkodą albo zastosowania się do przepisów ruchu oraz
jeżeli czas unieruchomienia pojazdu nie jest ograniczony do czasu niezbędnego do wsiadania
lub wysiadania osób albo do załadowania lub wyładowania rzeczy.
Jednakże Umawiające się Strony mogą uważać za zatrzymanie każde unieruchomienie
pojazdu w warunkach określonych wyżej pod lit. ii), którego czas trwania nie przekracza okresu
ustalonego w ustawodawstwie krajowym, oraz uważać za postój każde unieruchomienie pojazdu
w warunkach określonych wyżej pod lit. i), którego czas trwania przekracza okres ustalony w
ustawodawstwie krajowym;
l) określenie "rower" oznacza każdy pojazd mający co najmniej dwa koła, napędzany wyłącznie siłą
mięśni osób znajdujących się na tym pojeździe, w szczególności za pomocą pedałów lub ręcznej
korby;
m) określenie "motorower" oznacza każdy dwukołowy lub trzykołowy pojazd zaopatrzony w silnik
spalinowy o pojemności skokowej nie przekraczającej 50 cm3 (3,05 cala3), którego największa
szybkość konstrukcyjna nie przekracza 50 km (30 mil) na godzinę.
Jednakże Umawiające się Strony stosownie do swego ustawodawstwa krajowego mogą nie
uznać za motorowery takich pojazdów, które nie mają cech charakterystycznych rowerów,
dotyczących możliwości ich używania, a w szczególności możliwości ich napędzania za pomocą
pedałów, albo których największa szybkość konstrukcyjna, ciężar lub niektóre cechy
charakterystyczne silnika przekraczają ustalone wielkości. Niczego w niniejszym określeniu nie
należy interpretować jako stanowiącego przeszkodę do całkowitego zrównania przez Umawiające
się Strony motorowerów z rowerami przy stosowaniu przepisów ich ustawodawstwa krajowego w
sprawie ruchu drogowego;
n) określenie "motocykl" oznacza każdy dwukołowy pojazd, z bocznym wózkiem lub bez niego,
zaopatrzony w silnik napędowy. Umawiające się Strony mogą w swoim ustawodawstwie krajowym
zrównać z motocyklami trzykołowe pojazdy, których ciężar własny nie przekracza 400 kg (900
funtów). Określenie "motocykl" nie obejmuje motorowerów, jednakże Umawiające się Strony
mogą, pod warunkiem złożenia oświadczenia zgodnie z art. 54 ust. 2 niniejszej konwencji,
zrównać motorowery z motocyklami w celu stosowania niniejszej konwencji;
o) określenie "pojazd motorowy" oznacza każdy pojazd drogowy wyposażony w silnik napędowy i
poruszający się samodzielnie na drodze, z wyjątkiem motorowerów na terytoriach tych
Umawiających się Stron, które nie zrównały motorowerów z motocyklami, oraz z wyjątkiem
pojazdów szynowych;
p) określenie "pojazd samochodowy" oznacza każdy pojazd motorowy używany zwykle do przewozu
na drogach osób lub rzeczy albo do ciągnięcia po drogach pojazdów używanych do przewozu
osób lub rzeczy.
Określenie to obejmuje trolejbusy, to znaczy pojazdy połączone z przewodem elektrycznym,
nie jeżdżące na szynach. Nie obejmuje ono pojazdów takich, jak traktory rolnicze, które są tylko
okolicznościowo używane do przewozu na drogach osób lub rzeczy albo do ciągnięcia po drogach
pojazdów używanych do przewozu osób lub rzeczy;
q) określenie "przyczepa" oznacza każdy pojazd przeznaczony do łączenia go z pojazdem
motorowym; określenie to obejmuje naczepy;
r) określenie "naczepa" oznacza każdą przyczepę przeznaczoną do sprzęgania z pojazdem
samochodowym w taki sposób, że część naczepy spoczywa na pojeździe samochodowym, a
znaczna część ciężaru naczepy i jej ładunku obciąża ten pojazd samochodowy;
s) określenie "przyczepa lekka" oznacza każdą przyczepę, której największy dopuszczalny ciężar nie
przekracza 750 kg (1650 funtów);
t) określenie "zespół pojazdów" oznacza złączone ze sobą pojazdy, które poruszają się po drodze
jako jedna całość;
u) określenie "pojazd członowy" oznacza zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego
i naczepy sprzęgniętej z tym pojazdem;
v) określenie "kierujący" oznacza każdą osobę, która kieruje pojazdem samochodowym lub innym
pojazdem (również rowerem) albo która prowadzi drogą bydło pojedynczo lub w stadzie bądź też
zwierzęta pociągowe, juczne lub wierzchowe;
w) określenie "największy dopuszczalny ciężar" oznacza największy ciężar załadowanego pojazdu,
określony jako dopuszczalny przez właściwą władzę państwa, w którym pojazd jest
zarejestrowany;
x) określenie "ciężar własny" oznacza ciężar pojazdu bez załogi, podróżnych i ładunku, lecz z
pełnym zaopatrzeniem w paliwo oraz w narzędzia stanowiące wyposażenie pojazdu;
y) określenie "ciężar pojazdu z ładunkiem" oznacza rzeczywisty ciężar pojazdu z ładunkiem oraz z
załogą i podróżnymi w pojeździe;
z) określenia "kierunek ruchu" oraz "odpowiadający kierunkowi ruchu" oznaczają prawą stronę, jeżeli
zgodnie z ustawodawstwem krajowym kierujący pojazdem jest obowiązany wymijać inny pojazd
po swojej lewej stronie; w przeciwnym razie określenia te oznaczają lewą stronę;
aa) obowiązek kierującego pojazdem "ustąpienia pierwszeństwa przejazdu" innym pojazdom oznacza,
że kierujący nie może kontynuować ani podejmować jazdy lub manewru, gdyby to mogło zmusić
kierujących innymi pojazdami do nagłej zmiany kierunku lub szybkości ich pojazdów.
bb) osoby pchające lub ciągnące wózek dziecinny, wózek dla chorego lub wózek inwalidzki, lub każdy
inny pojazd małych rozmiarów i bez silnika, osoby prowadzące pieszo rower lub motorower oraz
inwalidzi na wózkach poruszających się z szybkością pieszego powinni być uznawani za pieszych.
Artykuł 2
Załączniki do konwencji
Załączniki do niniejszej konwencji, a mianowicie:
załącznik 1 - Wyjątki od obowiązku dopuszczenia do ruchu międzynarodowego pojazdów
samochodowych i przyczep,
załącznik 2 - Numer rejestracyjny pojazdów samochodowych i przyczep w ruchu międzynarodowym,
załącznik 3 - Znak wyróżniający pojazdów samochodowych i przyczep w ruchu międzynarodowym,
załącznik 4 - Cechy tożsamości pojazdów samochodowych i przyczep w ruchu międzynarodowym,
załącznik 5 - Warunki techniczne dotyczące pojazdów samochodowych i przyczep,
załącznik 6 - Krajowe prawo jazdy oraz
załącznik 7 - Międzynarodowe prawo jazdy,
stanowią integralną część niniejszej konwencji.
Artykuł 3
Obowiązki Umawiających się Stron
1. a) Umawiające się Strony podejmą właściwe środki w celu zapewnienia zgodności zasad ruchu
drogowego, obowiązujących na ich terytoriach, z istotną treścią postanowień rozdziału II niniejszej
konwencji. Zasady te, pod warunkiem że nie będą w żadnym punkcie sprzeczne z tymi postanowieniami:
i) mogą nie zawierać tych wszystkich postanowień, które mają zastosowanie do sytuacji nie
występujących na terytoriach Umawiających się Stron;
ii) mogą zawierać postanowienia nie przewidziane w wymienionym rozdziale II.
b) Postanowienia niniejszego ustępu nie zobowiązują Umawiających się Stron do wprowadzania
sankcji karnych za każde naruszenie postanowień rozdziału II, które to postanowienia przyjęły do
swoich zasad ruchu drogowego.
2. a) Umawiające się Strony podejmą również właściwe środki w celu zapewnienia zgodności zasad
dotyczących warunków technicznych pojazdów samochodowych i przyczep, obowiązujących na ich
terytoriach, z postanowieniami załącznika 5 do niniejszej konwencji; zasady te mogą zawierać przepisy
nie przewidziane w załączniku 5, pod warunkiem że nie będą one w żadnym punkcie sprzeczne z
podstawowymi zasadami bezpieczeństwa zawartymi w tym załączniku. Umawiające się Strony podejmą
także właściwe środki w celu zapewnienia, aby pojazdy samochodowe i przyczepy zarejestrowane na ich
terytoriach odpowiadały postanowieniom załącznika 5, jeżeli mają uczestniczyć w ruchu
międzynarodowym.
b) Postanowienia niniejszego ustępu nie nakładają żadnych zobowiązań na Umawiające się Strony
co do zasad dotyczących warunków technicznych obowiązujących na ich terytoriach w odniesieniu do
pojazdów motorowych, które nie są pojazdami samochodowymi w rozumieniu niniejszej konwencji.
3. Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w załączniku 1 do niniejszej konwencji Umawiające się
Strony są obowiązane dopuścić do ruchu międzynarodowego na swoich terytoriach pojazdy
samochodowe i przyczepy odpowiadające warunkom określonym w rozdziale III niniejszej konwencji,
którymi kierujący spełniają warunki określone w rozdziale IV; są one również zobowiązane do uznawania
dowodów rejestracyjnych, wydanych zgodnie z przepisami rozdziału III, za zaświadczające, do chwili
przedstawienia dowodu przeciwnego, że pojazdy, których one dotyczą, odpowiadają warunkom
określonym w wymienionym rozdziale III.
4. Środki, które zostały lub zostaną podjęte przez Umawiające się Strony bądź jednostronnie, bądź
w drodze umów dwustronnych lub wielostronnych w celu dopuszczenia na ich terytoriach do ruchu
międzynarodowego pojazdów samochodowych i przyczep nie odpowiadających wszystkim warunkom
ustalonym w rozdziale III niniejszej konwencji oraz w celu uznawania - poza przypadkami przewidzianymi
w rozdziale IV - ważności na ich terytoriach praw jazdy wydanych przez inną Umawiającą się Stronę,
będą uważane za zgodne z celami niniejszej konwencji.
5. Umawiające się Strony są obowiązane dopuścić do ruchu międzynarodowego na swoich
terytoriach rowery i motorowery odpowiadające warunkom technicznym określonym w rozdziale V
niniejszej konwencji i którymi kierujący mają swe stałe miejsce zamieszkania na terytorium innej
Umawiającej się Strony. Żadna z Umawiających się Stron nie może wymagać, aby kierujący rowerami lub
motorowerami w ruchu międzynarodowym mieli prawa jazdy; jednakże Umawiające się Strony, które
zgodnie z ustępem 2 artykułu 54 niniejszej konwencji złożyły oświadczenia o zrównaniu motorowerów z
motocyklami, mogą wymagać praw jazdy od kierujących motorowerami w ruchu międzynarodowym.
6. Umawiające się Strony zobowiązują się przekazywać każdej Umawiającej się Stronie, na jej
prośbę,.comrmacje niezbędne do ustalenia tożsamości osoby, na której nazwisko pojazd samochodowy
lub przyczepa, połączone z pojazdem samochodowym, są zarejestrowane na ich terytoriach, jeżeli z
przedstawionej prośby wynika, że pojazd ten uczestniczył w wypadku na terytorium tej Umawiającej się
Strony, która wystąpiła z prośbą.
7. Środki, które zostały lub zostaną podjęte przez Umawiające się Strony bądź jednostronnie, bądź w
drodze umów dwustronnych lub wielostronnych w celu ułatwienia międzynarodowego ruchu drogowego
przez uproszczenie formalności celnych, porządkowych i sanitarnych oraz innych podobnych formalności,
jak również środki podejmowane w celu wzajemnego dostosowania właściwości oraz godzin otwarcia
urzędów i placówek celnych na tym samym przejściu granicznym będą uważane za zgodne z celami
niniejszej konwencji.
8. Żadne z postanowień ustępów 3, 5 i 7 niniejszego artykułu nie narusza prawa każdej Umawiającej
się Strony do podporządkowania znajdujących się w ruchu międzynarodowym na jej terytorium pojazdów
samochodowych, przyczep, rowerów, motorowerów, jak również kierujących nimi oraz pasażerów, swoim
przepisom dotyczącym zarobkowego przewozu podróżnych i ładunków swoim przepisom dotyczącym
odpowiedzialności cywilnej kierujących, swoim przepisom celnym oraz, ogólnie biorąc, swoim przepisom
dotyczącym innych dziedzin niż ruch drogowy.
Artykuł 4
Znaki i sygnały drogowe
Umawiające się Strony niniejszej konwencji, nie będące Umawiającymi się Stronami konwencji o
znakach i sygnałach drogowych, otwartej do podpisu w Wiedniu w tym samym dniu, co niniejsza
konwencja, zobowiązują się, że:
a) wszystkie znajdujące się na ich terytoriach znaki drogowe, sygnały świetlne ruchu oraz
oznaczenia drogi będą stanowiły jednolity system;
b) liczba rodzajów znaków będzie ograniczona i znaki będą umieszczone tylko w tych miejscach, w
których ich umieszczenie uważane jest za pożyteczne;
c) znaki ostrzegawcze będą umieszczone w odpowiedniej odległości od przeszkód, aby skutecznie
uprzedzały o nich kierujących;
d) zabronione będzie:
i) umieszczanie na znaku, jego wsporniku lub na innym jakimkolwiek urządzeniu służącym do
kierowania ruchem czegokolwiek, co nie miałoby związku z treścią tego znaku lub urządzenia;
jeżeli jednak Umawiające się Strony lub ich organy terenowe zezwolą jakiemukolwiek
stowarzyszeniu nie mającemu celów zarobkowych na umieszczenie znaków.comrmacyjnych, to
mogą one również zezwolić, aby godło tego stowarzyszenia było umieszczone na znaku lub
jego wsporniku, pod warunkiem że nie pogorszy to czytelności znaku;
ii) umieszczanie tablic, ogłoszeń, oznaczeń lub urządzeń, które mogłyby być mylnie wzięte za
znaki lub inne urządzenia służące do kierowania ruchem albo mogłyby pomniejszać ich
widoczność lub skuteczność bądź też oślepiać użytkowników drogi lub odwracać ich uwagę i
zagrażać przez to bezpieczeństwu ruchu.
Rozdział II
Zasady ruchu drogowego
Artykuł 5
Znaczenie znaków i sygnałów drogowych
1. Użytkownicy drogi powinni się stosować do przepisów podawanych przez znaki drogowe, sygnały
świetlne ruchu i oznaczenia drogi nawet wówczas, gdy przepisy te są sprzeczne z innymi zasadami ruchu
drogowego.
2. Przepisy podawane przez sygnały świetlne ruchu mają pierwszeństwo przed przepisami
podawanymi przez znaki drogowe regulujące pierwszeństwo przejazdu.
Artykuł 6
Polecenia wydawane przez funkcjonariuszy upoważnionych do kierowania ruchem drogowym
1. Funkcjonariusze kierujący ruchem drogowym powinni być łatwo rozpoznawalni i widoczni z daleka,
zarówno w nocy, jak i w dzień.
2. Użytkownicy drogi powinni stosować się niezwłocznie do wszystkich poleceń wydawanych przez
funkcjonariuszy kierujących ruchem drogowym.
3. Zaleca się, aby ustawodawstwo krajowe przewidywało, że w szczególności za polecenia
wydawane przez funkcjonariuszy kierujących ruchem drogowym uważa się:
a) rękę podniesioną pionowo: gest ten oznacza "uwaga, stój" dla wszystkich użytkowników drogi, z
wyjątkiem kierujących, którzy nie mogą już zatrzymać się w sposób dostatecznie bezpieczny;
ponadto jeżeli gest ten jest wykonany na skrzyżowaniu, to nie zobowiązuje do zatrzymania się
kierowców znajdujących się już na skrzyżowaniu;
b) rękę lub ręce wyciągnięte poziomo: gest ten oznacza sygnał "stój" dla wszystkich zbliżających się
użytkowników drogi, niezależnie od kierunku ich poruszania się, jeżeli przecinają oni kierunek
wskazany wyciągniętą ręką lub wyciągniętymi rękoma; po wykonaniu tego gestu funkcjonariusz
kierujący ruchem drogowym może opuścić rękę lub ręce; gest ten oznacza również sygnał "stój"
dla kierujących znajdujących się z przodu lub z tyłu funkcjonariusza;
c) poruszanie czerwonym światłem; gest ten oznacza sygnał "stój" dla użytkowników drogi, w których
kierunku światło jest skierowane.
4. Polecenia funkcjonariuszy kierujących ruchem drogowym mają pierwszeństwo przed poleceniami
dawanymi przez znaki drogowe, sygnały świetlne ruchu i oznaczenia drogi, jak również przed zasadami
ruchu.
Artykuł 7
Zasady ogólne
1. Użytkownicy drogi powinni unikać wszelkiego zachowania, które mogłoby stanowić
niebezpieczeństwo lub utrudnienie ruchu, narazić na niebezpieczeństwo osoby albo wyrządzić szkodę
własności publicznej lub prywatnej.
2. Zaleca się, aby ustawodawstwo krajowe przewidywało, że użytkownicy drogi powinni unikać
zakłóceń ruchu lub narażania go na niebezpieczeństwo przez rzucanie, składanie lub pozostawianie na
drodze jakichkolwiek przedmiotów lub materiałów albo przez stwarzanie na niej jakiejkolwiek innej
przeszkody. Jeżeli użytkownicy drogi nie zdołali jednak uniknąć spowodowania przeszkody lub
niebezpieczeństwa na drodze, są obowiązani przedsięwziąć niezbędne środki w celu możliwie
najszybszego ich usunięcia, a gdyby nie mogli usunąć ich bezzwłocznie - w celu uprzedzenia o nich
innych użytkowników drogi.
- Użytkownicy drogi są obowiązani zachowywać zwiększoną ostrożność wobec dzieci i
inwalidów, w szczególności wobec niewidomych używających białej laski, oraz osób starszych.
- Kierujący są obowiązani dbać o to, ażeby ich pojazdy nie powodowały utrudnień dla
użytkowników dróg i osób, zamieszkałych w pobliżu dróg, w szczególności przez wywoływanie
hałasu, wzniecanie kurzu i wydzielanie dymu, jeżeli to jest możliwe do uniknięcia.
Artykuł 8
Kierujący
1. Każdy pojazd w ruchu lub zespół pojazdów w ruchu powinien mieć kierującego.
2. Zaleca się, aby ustawodawstwo krajowe przewidywało, że kierującego powinny mieć zwierzęta
juczne, pociągowe lub wierzchowe i z wyjątkiem ewentualnie stref specjalnie oznaczonych przy wjeździe
do nich - bydło, pojedynczo lub w stadach.
3. Każdy kierujący powinien mieć niezbędną sprawność fizyczną i psychiczną oraz być fizycznie i
psychicznie zdolny do kierowania.
4. Każdy kierujący pojazdem motorowym powinien mieć zasób wiadomości oraz umiejętności
niezbędnych do kierowania pojazdem; jednakże to postanowienie nie stanowi przeszkody do nauczania
kierowania pojazdem zgodnie z ustawodawstwem krajowym.
5. Każdy kierujący powinien stale panować nad swoim pojazdem lub pędzonymi zwierzętami.
Artykuł 9
Stada
Zaleca się, aby ustawodawstwo krajowe przewidywało, że - z wyjątkiem dopuszczalnych odstępstw
mających na celu ułatwienie przepędów zwierząt - stada powinny być podzielone na części o
umiarkowanej długości, oddzielone od siebie odstępami dostatecznie dużymi dla zapewnienia wygody
ruchu.
Artykuł 10
Pozycja na drodze
1. Kierunek ruchu powinien być jednakowy na wszystkich drogach danego państwa, z wyjątkiem, w
odpowiednich przypadkach, dróg służących wyłącznie lub przeważnie do ruchu tranzytowego między
dwoma innymi państwami.
a) Z wyjątkiem przypadków bezwzględnej konieczności, każdy kierujący jest obowiązany korzystać
wyłącznie - jeżeli one istnieją - z dróg, jezdni, pasów ruchu i dróg wydzielonych, przeznaczonych
do ruchu użytkowników tej kategorii, do której sam należy.
b) W razie braku przeznaczonego dla nich pasa ruchu lub wydzielonej drogi, kierujący
motorowerami, rowerzyści i kierujący innymi pojazdami bez silnika mogą, jeżeli to jest możliwe bez
powodowania utrudnień dla innych użytkowników drogi, wykorzystywać każde nadające się do
tego pobocze odpowiadające kierunkowi ruchu.
2. Zwierzęta poruszające się po jezdni powinny być pędzone możliwie najbliżej krawędzi jezdni
odpowiadającej kierunkowi ruchu.
3. Nie naruszając odmiennych postanowień artykułu 7 ustępu 1, artykułu 11 ustępu 6 oraz innych
postanowień niniejszej konwencji, każdy kierujący pojazdem powinien, stosownie do istniejących
okoliczności, utrzymywać swój pojazd w pobliżu krawędzi jezdni odpowiadającej kierunkowi ruchu.
Jednakże Umawiające się Strony lub ich organy terenowe mogą ustanowić bardziej szczegółowe zasady
dotyczące pozycji na jezdni samochodów przeznaczonych do przewozu ładunków.
4. Jeżeli droga ma dwie lub trzy jezdnie, żaden kierujący nie powinien korzystać z jezdni przeciwnej
do tej, która odpowiada kierunkowi ruchu.
5. a) Na jezdniach dwukierunkowych o co najmniej czterech pasach ruchu żaden kierujący nie
powinien zajmować pasów ruchu położonych całkowicie na połowie jezdni przeciwnej do tej, która
odpowiada kierunkowi ruchu.
b) Na jezdniach dwukierunkowych o trzech pasach ruchu żaden kierujący nie powinien zajmować
pasa ruchu położonego przy krawędzi jezdni przeciwnej do tej, która odpowiada kierunkowi ruchu.
Artykuł 11
Wyprzedzanie i jazda w rzędzie
1. a) Wyprzedzanie powinno odbywać się po stronie przeciwnej do tej, która odpowiada kierunkowi
ruchu.
b) Jednakże wyprzedzanie powinno się odbywać po stronie odpowiadającej kierunkowi ruchu, gdy
kierujący, który jest wyprzedzany, po zasygnalizowaniu swojego zamiaru skręcenia na stronę jezdni
przeciwną do tej, która odpowiada kierunkowi ruchu, skierował swój pojazd lub zwierzęta w tę stronę w
celu wjazdu na inną drogę, wjazdu do przydrożnej posiadłości lub zatrzymania się na tej stronie.
2. Przed wyprzedzeniem każdy kierujący, nie naruszając postanowień artykułu 7 ustępu 1 i artykułu
14 niniejszej konwencji, powinien upewnić się:
a) że żaden kierujący, jadący za nim, nie rozpoczął manewru wyprzedzenia go;
b) że kierujący jadący przed nim na tym samym pasie ruchu nie zasygnalizował swego zamiaru
wyprzedzenia innego pojazdu;
c) że pas ruchu, który zamierza zająć, jest wolny na wystarczającej długości, tak aby - uwzględniając
różnicę między szybkością swego pojazdu w czasie wyprzedzania a szybkością wyprzedzanych
użytkowników drogi - jego manewr nie stwarzał niebezpieczeństwa lub utrudnienia ruchu z
przeciwnego kierunku;
d) że będzie mógł zająć pozycję określoną w artykule 10 ustępie 3 niniejszej konwencji bez
przeszkadzania wyprzedzanemu użytkownikowi lub wyprzedzanym użytkownikom drogi, z
wyjątkiem przypadku, gdy korzysta z pasa ruchu zamkniętego dla ruchu z przeciwnego kierunku.
3. Stosownie do postanowień ustępu 2 niniejszego artykułu na jezdniach dwukierunkowych
wyprzedzanie jest zabronione, w szczególności przy zbliżaniu się do wierzchołka wzniesienia oraz jeżeli
widoczność jest niedostateczna i na zakrętach, chyba że w tych miejscach pasy ruchu są wyznaczone
podłużnymi znakami na jezdni i wyprzedzanie jest wykonywane bez opuszczania pasów ruchu, na które
wjazd z przeciwnego kierunku jest zabroniony.
4. Podczas wyprzedzania każdy kierujący powinien pozostawić z boku dostatecznie szeroki odstęp
od wyprzedzanego użytkownika lub użytkowników drogi.
5. a) Na jezdniach mających co najmniej dwa pasy ruchu przeznaczone do ruchu w kierunku jego
jazdy kierujący, w razie potrzeby podjęcia nowego manewru wyprzedzania natychmiast lub wkrótce po
zajęciu pozycji określonej w artykule 10 ustępie 3 niniejszej konwencji, może - dla wykonania tego
manewru i pod warunkiem upewnienia się, że to nie narazi na większe utrudnienie kierujących szybszymi
pojazdami jadącymi za nim - pozostać na pasie ruchu zajętym przez niego podczas pierwszego
wyprzedzania.
b) Jednakże Umawiające się Strony lub ich organy terenowe mogą nie stosować postanowień
niniejszego ustępu do kierujących rowerami, motorowerami, motocyklami i pojazdami, które nie są
pojazdami samochodowymi w rozumieniu niniejszej konwencji, a także do kierujących pojazdami
samochodowymi, których największy dopuszczalny ciężar przekracza 3500 kg (7700 funtów) lub których
największa szybkość konstrukcyjna nie przekracza 40 km (25 mil) na godzinę.
6. Jeżeli mają zastosowanie postanowienia ustępu 5 lit. a) niniejszego artykułu i natężenie ruchu jest
takie, że pojazdy nie tylko zajmują całą szerokość jezdni przeznaczonej do ruchu w kierunku, w którym się
poruszają, lecz także jadą z szybkością zależną od szybkości poprzedzającego pojazdu poruszającego
się w danym rzędzie, to:
a) bez naruszania postanowień ustępu 9 niniejszego artykułu jazda pojazdów na jednym pasie ruchu
z większą szybkością niż na innym pasie nie będzie uważana za wyprzedzanie w rozumieniu
niniejszego artykułu;
b) kierujący nie jadący na pasie ruchu położonym najbliżej krawędzi jezdni odpowiadającej
kierunkowi ruchu może zmienić pas ruchu tylko w celu wykonania skrętu w prawo lub w lewo albo
w celu postoju, z wyjątkiem zmian pasa ruchu dokonywanych przez kierujących zgodnie z
ustawodawstwem krajowym, wynikającym z zastosowania postanowień ustępu 5 lit. b) niniejszego
artykułu.
7. Jeżeli pasy ruchu są wyznaczone na jezdni liniami podłużnymi, zabrania się kierującym - jazdy w
taki sposób, aby te linie znajdowały się pomiędzy kołami w czasie jazdy w rzędzie opisanej w ust. 5 i 6
niniejszego artykułu.
8. Nie naruszając postanowień ustępu 2 niniejszego artykułu oraz innych ograniczeń dotyczących
wyprzedzania na skrzyżowaniach i przejazdach kolejowych, które Umawiające się Strony lub ich organy
terenowe mogą wprowadzić, żaden kierujący nie powinien wyprzedzać pojazdu innego niż dwukołowy
rower, dwukołowy motorower lub dwukołowy motocykl bez bocznego wózka:
a) bezpośrednio przed skrzyżowaniem lub na skrzyżowaniu innym niż skrzyżowanie z ruchem
okrężnym, z wyjątkiem przypadku:
i) przewidzianego w ustępie 1 lit. b) niniejszego artykułu;
ii) gdy droga, po której porusza się wyprzedzający, ma pierwszeństwo na skrzyżowaniu;
iii) gdy ruch na skrzyżowaniu jest kierowany przez funkcjonariusza kierującego ruchem drogowym
lub przez sygnały świetlne ruchu;
b) bezpośrednio przed przejazdami kolejowymi lub na przejazdach kolejowych bez zapór i półzapór,
z wyjątkiem przypadków, kiedy ruch drogowy jest w tych miejscach regulowany sygnalizacją
świetlną ruchu, używaną na skrzyżowaniach.
9. Pojazd nie powinien wyprzedzać innego pojazdu zbliżającego się do przejścia dla pieszych,
wyznaczonego znakami na jezdni lub oznaczonego jako takie, albo pojazdu zatrzymanego bezpośrednio
przed tym przejściem, lecz jechać z dostatecznie zmniejszoną szybkością umożliwiającą natychmiastowe
zatrzymanie pojazdu, jeżeli pieszy znajduje się na przejściu. Żadne z postanowień niniejszego ustępu nie
powinno być interpretowane jako uniemożliwiające Umawiającym się Stronom lub ich organom
terenowym wprowadzenie zakazu wyprzedzania w określonej odległości od przejścia dla pieszych lub
nałożenia surowszych wymagań na kierującego pojazdem, który zamierza wyprzedzać inny pojazd
zatrzymany bezpośrednio przed przejściem.
10. Każdy kierujący, który stwierdzi, że kierujący jadący za nim zamierza go wyprzedzić, powinien - z
wyjątkiem przypadku przewidzianego w artykule 16 ustępie 1 litera b) niniejszej konwencji - trzymać się
blisko krawędzi jezdni odpowiadającej kierunkowi ruchu oraz nie powinien zwiększać szybkości. Jeżeli
niedostateczna szerokość jezdni, jej profil lub stan w połączeniu z natężeniem ruchu z przeciwnego
kierunku nie pozwalają na wyprzedzanie bez trudu i bez narażenia na niebezpieczeństwo pojazdu
powolnego lub zajmującego dużo miejsca albo zobowiązanego do przestrzegania ograniczonej szybkości,
kierujący takim pojazdem powinien zmniejszyć szybkość oraz w razie potrzeby usunąć się możliwie
najbardziej na bok w celu umożliwienia wyprzedzenia go przez pojazdy jadące za nim.
11. a) Umawiające się Strony lub organy terenowe mogą na jezdniach o ruchu jednokierunkowym i
na jezdniach o ruchu dwukierunkowym, jeżeli co najmniej dwa pasy ruchu na obszarze zabudowanym i
trzy pasy ruchu poza tym obszarem są przeznaczone dla ruchu w tym samym kierunku i są wyznaczone
na jezdni liniami podłużnymi:
i) zezwolić pojazdom jadącym jednym pasem ruchu na wyprzedzanie po stronie odpowiadającej
kierunkowi ruchu pojazdów jadących innym pasem ruchu oraz
ii) nie stosować postanowień artykułu 10 ustępu 3 niniejszej konwencji, pod warunkiem wprowadzenia
odpowiednich postanowień ograniczających możliwość zmiany pasów ruchu;
b) w przypadku wymienionym pod literą a) niniejszego ustępu przewidziany sposób prowadzenia
pojazdów będzie uważany za nie stanowiący wyprzedzania w rozumieniu niniejszej konwencji; jednakże
postanowienia ustępu 9 niniejszego artykułu zachowują moc.
Artykuł 12
Wymijanie
1. Przy wymijaniu kierujący powinien zachować wystarczający odstęp z boku i w razie potrzeby
zbliżyć się do krawędzi jezdni odpowiadającej kierunkowi ruchu. Jeżeli w trakcie tego manewru jego jazda
byłaby utrudniona z powodu przeszkody lub na skutek obecności innych użytkowników drogi, powinien
zmniejszyć szybkość, a w razie potrzeby - zatrzymać się w celu przepuszczenia użytkownika lub
użytkowników drogi zbliżających się z przeciwnego kierunku.
2. Na drogach górskich i na drogach z dużym spadkiem o podobnej charakterystyce, na których
wymijanie jest niemożliwe lub utrudnione, kierujący pojazdem jadącym z góry powinien zjechać na bok
drogi w celu przepuszczenia pojazdu jadącego pod górę, z wyjątkiem przypadku, gdy sposób
rozmieszczenia wzdłuż drogi zatok umożliwiających pojazdom zjechanie do nich jest taki, że,
uwzględniając szybkość i pozycję pojazdów, pojazd jadący pod górę ma przed sobą zatokę i że byłaby
konieczna jazda do tyłu jednego z pojazdów, jeżeli pojazd jadący pod górę nie zjechałby do tej zatoki.
Jeżeli jeden z dwu pojazdów wymijających się jest zobowiązany do cofnięcia się dla umożliwienia
wymijania, to pierwszeństwo jazdy bez cofania mają zespoły pojazdów przed wszystkimi innymi
pojazdami, ciężkie pojazdy przed lekkimi pojazdami i autobusy przed samochodami ciężarowymi; jeżeli
chodzi o pojazdy tej samej kategorii, to obowiązany do cofnięcia się jest kierujący pojazdem jadącym z
góry, chyba że wykonanie tego manewru jest w sposób oczywisty łatwiejsze dla kierującego pojazdem
jadącym pod górę, w szczególności, gdy znajduje się w pobliżu zatoki.
Artykuł 13
Szybkość i odległość między pojazdami
1. Każdy kierujący powinien we wszystkich okolicznościach panować nad swoim pojazdem w taki
sposób, aby mógł dostosować się do wymagań ostrożności i aby w każdym czasie był w stanie wykonać
wszystkie konieczne manewry. Ustalając szybkość swego pojazdu, powinien on stale zwracać uwagę na
istniejące okoliczności, a w szczególności rzeźbę terenu, stan drogi, stan pojazdu i jego ładunku, warunki
atmosferyczne oraz natężenie ruchu, tak aby miał możliwość zatrzymania pojazdu w granicach swojego
pola widzenia do przodu, a także przed każdą przeszkodą możliwą do przewidzenia. Powinien on
zmniejszyć szybkość i w razie potrzeby zatrzymać się, ilekroć wymagają tego okoliczności, a w
szczególności, gdy nie ma dobrej widoczności.
2. Żaden kierujący nie powinien bez istotnej przyczyny utrudniać normalnej jazdy innych pojazdów
przez nienormalnie wolną jazdę.
3. Kierujący pojazdem jadący za innym pojazdem powinien utrzymywać za nim bezpieczny odstęp,
wystarczający do uniknięcia zderzenia w razie gwałtownego hamowania lub nagłego zatrzymania
pojazdu, który go poprzedza.
4. W celu ułatwienia wyprzedzania poza obszarami zabudowanymi na drogach, na których tylko
jeden pas jest przeznaczony do ruchu w danym kierunku, kierowcy pojazdów objętych specjalnym
ograniczeniem szybkości i pojazdów lub zespołów pojazdów o długości większej niż 7 metrów (23 stopy)
są obowiązani, z wyjątkiem przypadku wykonywania manewru wyprzedzania lub przygotowywania się do
wykonania tego manewru, utrzymywać taki odstęp od pojazdów motorowych znajdujących się przed nimi,
aby wyprzedzające je pojazdy mogły bezpiecznie wjechać w lukę pozostawioną przed pojazdem
wyprzedzanym. Jednakże postanowienia tego nie stosuje się, ani gdy natężenie ruchu jest bardzo duże,
ani gdy wyprzedzanie jest zabronione.
5. Żadne postanowienie niniejszej konwencji nie może być interpretowane jako ograniczające
Umawiające się Strony lub ich organy terenowe we wprowadzeniu powszechnego lub lokalnego
ograniczenia szybkości dla wszystkich lub niektórych kategorii pojazdów albo też we wprowadzeniu
minimalnej i maksymalnej szybkości albo też tylko minimalnej lub tylko maksymalnej szybkości na
niektórych drogach lub na niektórych rodzajach dróg, lub we wprowadzeniu minimalnych odstępów
uzasadnionych obecnością na drodze niektórych kategorii pojazdów przedstawiających szczególne
niebezpieczeństwo, w szczególności z powodu ich ciężaru lub ładunku.
Artykuł 14
Ogólne przepisy dotyczące manewrów
1. Każdy kierujący, który zamierza wykonać manewr, taki jak wyjechanie z rzędu pojazdów stojących
na postoju lub wjechanie do niego, skręcenie w prawo lub w lewo na jezdni, w szczególności w celu
zmiany pasa ruchu, skręcenie w lewo lub w prawo na inną drogę lub do posiadłości przylegającej do
drogi, nie powinien rozpoczynać tego manewru bez uprzedniego upewnienia się, że może to uczynić bez
narażenia na niebezpieczeństwo innych użytkowników drogi jadących za nim lub przed nim albo mających
go wyminąć, z uwzględnieniem ich pozycji na jezdni, kierunku ruchu i szybkości.
2. Każdy kierujący, który zamierza zawrócić lub cofnąć się, może rozpocząć ten manewr dopiero po
upewnieniu się, że może to uczynić nie stwarzając niebezpieczeństwa lub przeszkody dla innych
użytkowników drogi.
3. Przed skręceniem lub przed wykonaniem manewru związanego ze zjechaniem w bok każdy
kierujący powinien odpowiednio wyraźnie i dostatecznie wcześnie zasygnalizować swój zamiar za
pomocą kierunkowskazu lub kierunkowskazów swojego pojazdu albo - w razie ich braku - w miarę
możliwości za pomocą odpowiedniego znaku ręką. Sygnalizowanie zamiaru za pomocą kierunkowskazu
lub kierunkowskazów powinno trwać przez cały czas trwania manewru; powinno ono ustać natychmiast po
jego zakończeniu.
Artykuł 15
Przepisy szczególne dotyczące pojazdów służących do regularnego transportu publicznego
Zaleca się, aby w celu ułatwienia ruchu pojazdów służących do regularnego transportu publicznego
na obszarach zabudowanych ustawodawstwo krajowe przewidywało, żeby kierujący innymi pojazdami - z
zastrzeżeniem postanowień artykułu 17 ustępu 1 niniejszej konwencji - zmniejszali szybkość i w razie
potrzeby zatrzymywali się dla umożliwienia pojazdom transportu publicznego wykonania manewru
koniecznego przy ruszaniu i wyjeździe z przystanków oznaczonych jako takie. Przepisy tak ustalone przez
Umawiające się Strony lub ich organy terenowe w niczym nie zmieniają obowiązku ciążącego na
kierujących pojazdami transportu publicznego - po zasygnalizowaniu przez nich za pomocą
kierunkowskazów zamiaru ruszania - podjęcia środków ostrożności koniecznych do uniknięcia
jakiegokolwiek ryzyka wypadku.
Artykuł 16
Zmiana kierunku ruchu
1. Przed wykonaniem skrętu w prawo lub w lewo w celu wjazdu na inną drogę lub wjazdu do
przydrożnej posiadłości każdy kierujący, nie naruszając postanowień artykułu 7 ustępu 1 i artykułu 14
niniejszej konwencji, powinien:
a) jeżeli zamierza skręcić w stronę odpowiadającą kierunkowi ruchu - zbliżyć się możliwie najbardziej
do krawędzi jezdni odpowiadającej temu kierunkowi i wykonać ten manewr zajmując możliwie
najmniej przestrzeni;
b) jeżeli zamierza opuścić drogę z drugiej strony - z zastrzeżeniem możliwości wydania przez
Umawiające się Strony lub ich organy terenowe odmiennych postanowień dla rowerów i motocykli
- powinien zbliżyć się na jezdni dwukierunkowej możliwie najbardziej do osi jezdni, a na jezdni
jednokierunkowej do krawędzi jezdni przeciwnej do kierunku ruchu oraz - jeżeli zamierza wjechać
na inną drogę dwukierunkową - wykonać swój manewr tak, aby wjechać na jezdnię tej innej drogi
po stronie odpowiadającej kierunkowi ruchu.
2. Podczas wykonywania manewru zmiany kierunku ruchu kierujący - nie naruszając postanowień
artykułu 21 niniejszej konwencji dotyczących pieszych - jest obowiązany przepuścić pojazdy jadące z
przeciwnego kierunku na jezdni, którą zamierza opuścić, oraz rowery i motorowery jadące po drogach dla
rowerów, przecinających jezdnię, na którą zamierza wjechać.
Artykuł 17
Hamowanie
1. Żaden kierujący pojazdem nie powinien nagle hamować, chyba że jest to konieczne ze względów
bezpieczeństwa.
2. Każdy kierujący, który zamierza zmniejszyć znacznie szybkość swego pojazdu, z wyjątkiem
przypadku, gdy jej zmniejszenie jest uzasadnione bezpośrednim niebezpieczeństwem, powinien najpierw
upewnić się, że może to uczynić nie stwarzając niebezpieczeństwa lub nadmiernego utrudnienia dla
innych kierujących. Ponadto jest on obowiązany - chyba że upewnił się, że nie jedzie za nim żaden pojazd
albo że pojazd znajduje się bardzo daleko - wskazać swój zamiar wyraźnie i dostatecznie wcześnie, dając
ręką odpowiedni znak; jednakże postanowienia tego nie stosuje się, jeżeli wskazanie zmniejszenia
szybkości nastąpiło przez zapalenie się wymienionych w ustępie 31 załącznika 5 do niniejszej konwencji
świateł hamowania "stop" pojazdu.
Artykuł 18
Skrzyżowania i obowiązek ustąpienia pierwszeństwa przejazdu
1. Każdy kierujący zbliżający się do skrzyżowania powinien zachować zwiększoną ostrożność
dostosowaną do warunków lokalnych. Kierujący pojazdem powinien w szczególności prowadzić pojazd z
taką szybkością, aby mieć możliwość zatrzymania się w celu przepuszczenia pojazdów mających
pierwszeństwo przejazdu.
2. Każdy kierujący wyjeżdżający ze ścieżki lub z drogi gruntowej na drogę inną niż ścieżka lub droga
gruntowa powinien ustąpić pierwszeństwa przejazdu pojazdom jadącym po tej drodze. W celu stosowania
niniejszego artykułu określenia "ścieżka" i "droga gruntowa" mogą być zdefiniowane w ustawodawstwie
krajowym.
3. Każdy kierujący, wyjeżdżający na drogę z przydrożnej posiadłości, powinien ustąpić
pierwszeństwa użytkownikom poruszającym się po tej drodze.
4. Z zastrzeżeniem postanowień ustępu 7 niniejszego artykułu:
a) w państwach o ruchu prawostronnym na skrzyżowaniach innych niż skrzyżowania określone w
ustępie 2 niniejszego artykułu i w artykule 25 ustępach 2 i 4 niniejszej konwencji kierujący
powinien ustąpić pierwszeństwa przejazdu pojazdom nadjeżdżającym z jego prawej strony;
b) W państwach, w których obowiązuje ruch lewostronny, prawo pierwszeństwa na skrzyżowaniach
jest uregulowane znakami drogowymi, sygnałami lub znakami na jezdni.
5. Kierujący nie powinien wjeżdżać na skrzyżowanie nawet wtedy, gdy sygnały świetlne ruchu
upoważniają go do tego, jeżeli natężenie ruchu jest takie, że prawdopodobnie zostałby zmuszony do
zatrzymania się na skrzyżowaniu, co utrudniłoby lub zakłóciło ruch poprzeczny.
6. Kierujący, który wjechał na skrzyżowanie o ruchu kierowanym za pomocą sygnałów świetlnych,
może opuścić to skrzyżowanie nie czekając na otwarcie ruchu w kierunku, w którym zamierza jechać, lecz
pod warunkiem, że to nie spowoduje utrudnienia ruchu innym użytkownikom drogi poruszającym się w
kierunku, w którym ruch jest otwarty.
7. Na skrzyżowaniach kierujący pojazdami, które nie są pojazdami szynowymi, powinni ustąpić
pierwszeństwa przejazdu pojazdom szynowym.
Artykuł 19
Przejazdy kolejowe
Każdy użytkownik drogi powinien zachować zwiększoną ostrożność przy zbliżaniu się i przy
przekraczaniu przejazdów kolejowych. W szczególności:
a) każdy kierujący pojazdem powinien prowadzić pojazd z umiarkowaną szybkością;
b) niezależnie od obowiązku przestrzegania nakazu zatrzymania się, podawanego za pomocą
sygnału świetlnego lub sygnału dźwiękowego, żaden użytkownik drogi nie powinien wkraczać na
przejazd kolejowy, na którym zapory lub półzapory są zamknięte albo których zamykanie lub
podnoszenie zostało rozpoczęte;
c) jeżeli przejazd kolejowy nie jest wyposażony w zapory, półzapory lub sygnały świetlne, żaden
użytkownik drogi nie powinien wkraczać na przejazd bez upewnienia się, że nie zbliża się pojazd
szynowy;
d) żaden użytkownik drogi nie powinien przekraczać przejazdu kolejowego w sposób opieszały; w
razie przymusowego unieruchomienia pojazdu, kierujący nim powinien dołożyć starań w celu
usunięcia go z przejazdu, a jeżeli tego nie może uczynić, powinien natychmiast zrobić wszystko,
co jest w jego mocy, aby zawczasu ostrzec o istnieniu niebezpieczeństwa kierujących pojazdami
szynowymi.
Artykuł 20
Postanowienia dotyczące pieszych
1. Piesi są obowiązani w miarę możliwości unikać korzystania z jezdni, a jeżeli korzystają z niej, są
obowiązani zachować ostrożność i nie powinni bez koniecznej potrzeby utrudniać i zakłócać ruchu.
2. Jeżeli z boku jezdni znajdują się chodniki dla pieszych lub pobocza nadające się dla pieszych,
piesi są obowiązani z nich korzystać. Jednakże z zachowaniem należytej ostrożności:
a) piesi pchający lub niosący przedmioty zajmujące dużo miejsca mogą poruszać się po jezdni, jeżeli
ich poruszanie się po chodniku lub poboczu mogłoby spowodować poważne utrudnienia dla
innych pieszych,
b) grupy pieszych prowadzone przez przewodników lub zorganizowane kolumny pieszych mogą
korzystać z jezdni.
Niezależnie od postanowień ustępu 2 tego artykułu konwencji, inwalidzi poruszający się na wózkach
inwalidzkich mogą we wszystkich przypadkach korzystać z jezdni.
3. Jeżeli nie jest możliwe korzystanie z chodników lub poboczy albo w razie ich braku, piesi mogą
korzystać z jezdni; skoro istnieje droga dla rowerów oraz natężenie ruchu na to pozwala, piesi mogą
korzystać z drogi dla rowerów, jednakże bez przeszkadzania w ruchu rowerów i motorowerów.
4. Piesi korzystający z jezdni zgodnie z ustępem 2, dodatkowym ustępem dodanym po tym ustępie 2
i z ustępem 3 niniejszego artykułu, powinni znajdować się możliwie najbliżej krawędzi jezdni.
5. a) Poza obszarami zabudowanymi piesi korzystający z jezdni powinni znajdować się po stronie
jezdni przeciwnej do tej, która odpowiada kierunkowi ruchu, chyba że zagrażałoby to ich bezpieczeństwu,
bądź występowałyby szczególne okoliczności. Jednakże osoby prowadzące rowery, motorowery lub
motocykle, inwalidzi poruszający się wózkami inwalidzkimi oraz grupy pieszych prowadzone przez
przewodników lub zorganizowane kolumny pieszych powinni znajdować się po stronie jezdni, która
odpowiada kierunkowi ruchu. Z wyjątkiem zorganizowanych kolumn, piesi idący po jezdni powinni iść w
miarę możności w jednym rzędzie, jeżeli tego wymaga bezpieczeństwo ruchu, w szczególności w razie
złej widoczności lub dużego natężenia ruchu pojazdów.
b) Postanowienia litery a) niniejszego ustępu mogą być rozciągnięte na obszary zabudowane.
6. a) Piesi zamierzający przekroczyć jezdnię mogą wejść na nią tylko przy zachowaniu szczególnej
ostrożności; powinni oni korzystać z przejścia dla pieszych, jeżeli znajduje się ono w pobliżu.
b) W celu przekroczenia jezdni na przejściu dla pieszych oznaczonym jako takie lub wyznaczonym
znakami na jezdni:
i) jeżeli przejście jest wyposażone w sygnały świetlne dla pieszych, piesi są obowiązani
podporządkować się wskazaniom podawanym przez te sygnały;
ii) jeżeli przejście nie jest wyposażone w takie sygnały, a ruch pojazdów jest kierowany
sygnałami świetlnymi ruchu lub przez funkcjonariusza kierującego ruchem, piesi nie powinni
wkraczać na jezdnię dopóty, dopóki sygnał świetlny ruchu lub podawany przez funkcjonariusza
kierującego ruchem nie wskazuje, że pojazdy mają prawo przejazdu;
iii) na innych przejściach dla pieszych piesi nie powinni wchodzić na jezdnię bez uwzględnienia
odległości i szybkości zbliżających się pojazdów.
c) W celu przekroczenia jezdni w innym miejscu niż na przejściu dla pieszych, oznaczonym jako takie
lub wyznaczonym znakami na jezdni, piesi nie powinni wchodzić na jezdnię bez uprzedniego upewnienia
się, że mogą to uczynić nie zakłócając ruchu pojazdów. Piesi są obowiązani przechodzić przez jezdnię
prostopadle do jej osi.
d) Piesi, którzy już rozpoczęli przechodzenie przez jezdnię, nie powinni go przedłużać, zwalniać
kroku lub zatrzymywać się na jezdni, jeżeli to nie jest konieczne.
7. Jednakże Umawiające się Strony lub ich organy terenowe mogą ustanowić surowsze
postanowienia dla pieszych przechodzących przez jezdnię.
Artykuł 21
Zachowanie się kierujących wobec pieszych
1. Nie naruszając postanowień artykułu 7 ustępu 1, artykułu 11 ustępu 9 i artykułu 13 ustępu 1
niniejszej konwencji, w razie istnienia na jezdni przejścia dla pieszych oznaczonego jako takie lub
wyznaczonego znakami na jezdni:
a) jeżeli ruch pojazdów na przejściu jest kierowany za pomocą sygnałów świetlnych ruchu lub przez
funkcjonariusza kierującego ruchem, kierujący są obowiązani zatrzymać się przed przejściem, gdy
sygnał zabrania jazdy, a gdy przejazd jest dozwolony, nie powinni uniemożliwiać ani utrudniać
ruchu pieszym znajdującym się na przejściu i przekraczającym je w warunkach ustalonych w
artykule 20 niniejszej konwencji; jeżeli kierujący zamierzają skręcić w inną drogę, przy wjeździe na
którą znajduje się przejście dla pieszych, powinni jechać powoli, a nawet zatrzymać się w celu
umożliwienia przejścia pieszym znajdującym się już na przejściu lub wchodzącym na nie w
warunkach ustalonych w artykule 20 ustępie 6 niniejszej konwencji;
b) jeżeli ruch pojazdów na tym przejściu nie jest kierowany sygnałami świetlnymi ruchu lub przez
funkcjonariusza kierującego ruchem, kierujący powinni zbliżać się do tego przejścia tylko z
odpowiednio zmniejszoną szybkością, aby nie narażać na niebezpieczeństwo pieszych, którzy
znajdują się na przejściu lub wchodzą na nie; w razie potrzeby powinni zatrzymać się w celu
przepuszczenia pieszych.
Nie naruszając postanowień artykułu 7 ustępu 1 i artykułu 13 ustępu 1 konwencji, w razie braku na
jezdni przejścia dla pieszych, oznaczonego jako takie lub wyznaczonego znakami na jezdni, kierujący,
którzy zamierzają skręcić na inną drogę, mogą to uczynić tylko pozostawiając możliwość przejścia - nawet
przez zatrzymanie się w tym celu - pieszym, którzy weszli na jezdnię tej innej drogi w warunkach
ustalonych w artykule 20 ustępie 6 konwencji.
2. Kierujący, którzy zamierzają wyprzedzać po stronie odpowiadającej kierunkowi ruchu pojazd
transportu publicznego stojący na odpowiednio oznaczonym przystanku, powinni zmniejszyć szybkość, a
w razie potrzeby zatrzymać się w celu umożliwienia pasażerom wsiadania do tego pojazdu lub wysiadania
z niego.
3. Żadne z postanowień niniejszego artykułu nie może być interpretowane jako ograniczające
Umawiające się Strony lub ich organy terenowe do:
- zobowiązania kierujących pojazdami do zatrzymania się we wszystkich przypadkach, gdy piesi
znajdują się na przejściu dla pieszych, odpowiednio oznaczonym jako takie lub wyznaczonym
oznaczeniem drogi, albo wchodzą na nie w warunkach określonych w artykule 20 niniejszej konwencji,
lub
- zakazania im przeszkadzania lub utrudniania ruchu pieszych, którzy przekraczają jezdnię na
skrzyżowaniu lub tuż przed skrzyżowaniem, nawet jeżeli w tym miejscu nie ma przejścia dla pieszych
oznaczonego jako takie lub wyznaczonego znakami na jezdni.
Artykuł 22
Wysepki na jezdni
Nie naruszając postanowień artykułu 10 niniejszej konwencji, każdy kierujący może przejeżdżać po
lewej lub prawej stronie wysepek, słupków i innych urządzeń umieszczonych na jezdni, po której jedzie, z
wyjątkiem następujących przypadków:
a) gdy znak nakazuje przejazd z określonej strony wysepki, słupka lub urządzenia,
b) gdy wysepka, słupek lub urządzenie znajduje się na osi jezdni dwukierunkowej; w tym ostatnim
przypadku kierujący powinien jechać po tej stronie wysepki, słupka lub urządzenia, która
odpowiada kierunkowi ruchu.
Artykuł 23
Zatrzymanie i postój
1. Poza obszarami zabudowanymi pojazdy i zwierzęta zatrzymane na postoju powinny być w miarę
możności umieszczone poza obrębem jezdni. Na obszarach zabudowanych i poza nimi nie powinny być
one umieszczane na drogach dla rowerów, na chodnikach lub poboczach przeznaczonych specjalnie dla
ruchu pieszego, poza przypadkami, w których zezwala na to odpowiednie ustawodawstwo krajowe.
2. a) Zwierzęta oraz pojazdy podczas zatrzymania lub postoju na jezdni powinny znajdować się
możliwie najbliżej krawędzi jezdni. Kierujący może zatrzymać lub zostawić na postoju swój pojazd tylko po
stronie jezdni odpowiadającej jego kierunkowi ruchu; jednakże zatrzymanie lub postój po przeciwnej
stronie jest dozwolony, jeżeli zatrzymanie lub postój po stronie odpowiadającej kierunkowi ruchu są
niemożliwe ze względu na znajdujące się tam tory pojazdów szynowych. Ponadto Umawiające się Strony
lub ich organy terenowe mogą:
i) nie wprowadzać w pewnych warunkach zakazu zatrzymywania się ani postoju po jednej lub drugiej
stronie, na przykład gdy zatrzymanie po stronie odpowiadającej kierunkowi ruchu jest zabronione
przez znaki drogowe;
ii) na jezdniach jednokierunkowych zezwalać na zatrzymanie i postój po stronie przeciwnej
równocześnie lub zamiast zatrzymania się i postoju po stronie odpowiadającej kierunkowi ruchu;
iii) zezwalać na zatrzymanie i postój na środku jezdni w miejscach specjalnie oznaczonych.
b) Pojazdy inne niż dwukołowe rowery, dwukołowe motorowery i dwukołowe motocykle bez
bocznego wózka, nie powinny być pozostawione na postoju na jezdni w podwójnym rzędzie. Pojazdy
zatrzymane lub na postoju powinny być umieszczone równolegle do krawędzi jezdni, z wyjątkiem
przypadków, gdy warunki miejscowe pozwalają na inne ustawienie.
3. a) Jakiekolwiek zatrzymanie i jakikolwiek postój pojazdu na jezdni są zabronione:
i) w odległości mniejszej iż 5 m (16,5 stopy) przed przejściem dla pieszych, na przejściach dla
pieszych, na przejazdach dla rowerów oraz na przejazdach kolejowych;
ii) na torach tramwajowych lub kolejowych, znajdujących się na drodze albo tak blisko tych torów, że
ruch tramwajów lub pociągów mógłby zostać z tego powodu zakłócony,
w pobliżu skrzyżowań w odległości mniejszej niż 5 m (16,5 stopy) od przedłużenia najbliższej
krawędzi poprzecznej jezdni, a także na skrzyżowaniach, z wyjątkiem przypadków, gdy znak drogowy,
sygnał lub znak na jezdni wskazują inaczej.
b) Zabronione jest jakiekolwiek zatrzymywanie i jakikolwiek postój pojazdu we wszystkich miejscach,
w których mogłoby to stanowić niebezpieczeństwo, a w szczególności:
i) pod wiaduktami i w tunelach, z wyjątkiem ewentualnie miejsc specjalnie oznaczonych;
ii) na jezdni, w pobliżu wierzchołków wzniesień oraz na zakrętach, jeżeli widoczność jest
niedostateczna do wyprzedzania pojazdu z zachowaniem całkowitego bezpieczeństwa, z
uwzględnieniem szybkości pojazdów na danym odcinku drogi;
iii) na jezdni obok wyznaczonej linii podłużnej, jeżeli nie mają zastosowania postanowienia litery b)
punkt ii) niniejszego ustępu, a szerokość jezdni między linią a pojazdem jest mniejsza niż 3 m (10
stóp) i linia jest tego rodzaju, że nie wolno jej przekraczać pojazdom zbliżającym się do niej po tej
samej stronie;
w miejscach, w których pojazd zasłaniałby użytkownikom drogi znak drogowy lub sygnał świetlny.
c) Zabroniony jest jakikolwiek postój na jezdni:
i) w określonej przez ustawodawstwo krajowe odległości od przejazdów kolejowych oraz w odległości
mniejszej niż 15 m (50 stóp) w jedną i drugą stronę od przystanków autobusów, trolejbusów lub
pojazdów szynowych, chyba że ustawodawstwo krajowe przewiduje mniejsze odległości.
ii) przed wjazdami do posiadłości;
iii) w każdym miejscu, w którym postój pojazdu utrudniałby dostęp do innego pojazdu właściwie
zaparkowanego lub wyjazd tego innego pojazdu;
iv) na środkowej jezdni dróg o trzech jezdniach oraz poza obszarami zabudowanymi na jezdniach dróg
oznaczonych odpowiednimi znakami jako drogi z pierwszeństwem przejazdu;
v) w każdym miejscu, w którym pojazd na postoju zasłaniałby użytkownikom drogi znaki drogowe lub
sygnały świetlne ruchu.
4. Kierujący nie powinien pozostawiać swego pojazdu lub swoich zwierząt bez zastosowania
wszelkich należytych środków ostrożności, w celu uniknięcia jakiegokolwiek wypadku, a ponadto gdy
chodzi o pojazd samochodowy - w celu zapobieżenia możliwości uruchomienia go bez zezwolenia.
5. a) Każdy pojazd motorowy inny niż dwukołowy motorower lub dwukołowy motocykl bez bocznego
wózka oraz każda przyłączona lub odłączona przyczepa, unieruchomione na jezdni poza obszarem
zabudowanym, powinny być sygnalizowane innym zbliżającym się kierującym w taki sposób, ażeby
zawczasu byli uprzedzeni o ich obecności;
i) jeżeli kierujący był zmuszony do unieruchomienia swojego pojazdu w miejscu, w którym
zatrzymanie jest zabronione stosownie do postanowień ustępu 3 litery b) punktów i) lub ii)
niniejszego artykułu konwencji;
ii) jeżeli warunki są takie, że zbliżający się kierujący nie mogą lub mogą tylko z dużą trudnością
zauważyć zawczasu przeszkodę, jaką stanowi ten pojazd.
b) Postanowienia litery a) niniejszego ustępu mogą być rozciągnięte na obszary zabudowane.
c) W celu zastosowania tego ustępu zaleca się, aby ustawodawstwo krajowe przewidywało używanie
jednego z urządzeń wymienionych w ustępie 56 załącznika 5 do konwencji.
6. Żadne z postanowień niniejszego artykułu, nie może być interpretowane jako zabraniające
Umawiającym się Stronom lub ich organom terenowym wprowadzenia innych zakazów postoju i
zatrzymywania się.
Artykuł 24
Otwieranie drzwi
Zabrania się otwierania drzwi pojazdu, pozostawiania otwartych drzwi lub wysiadania z pojazdu bez
upewnienia się, że to nie spowoduje niebezpieczeństwa dla innych użytkowników drogi.
Artykuł 25
Autostrady i drogi podobnego rodzaju
1. Na autostradach oraz na specjalnych drogach stanowiących wjazdy na autostrady i wyjazdy z
nich, oznaczonych jako autostrady:
a) zabroniony jest ruch pieszych, zwierząt, rowerów, motorowerów, jeżeli nie zostały zrównane z
motocyklami, wszystkich pojazdów innych niż pojazdy samochodowe i ich przyczepy oraz
pojazdów samochodowych i ich przyczep, które ze względu na swoją konstrukcję nie mogą
osiągnąć na płaskiej drodze szybkości ustalonej w ustawodawstwie krajowym, nie mniejszej
jednak niż 40 km (25 mil) na godzinę;
b) zabrania się kierującym:
i) zatrzymywać swoje pojazdy lub pozostawiać je na postoju poza oznaczonymi miejscami
postoju; w razie gdy unieruchomienie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od
kierującego, kierujący powinien dołożyć starań w celu usunięcia pojazdu poza krawędź jezdni,
a także poza pas awaryjny, jeżeli zaś jest to niemożliwe, powinien natychmiast sygnalizować
obecność pojazdu z daleka, aby ostrzec zawczasu innych zbliżających się kierujących; jeżeli to
dotyczy jednego z pojazdów, do którego stosuje się artykuł 23 ustęp 5 konwencji, zaleca się,
aby ustawodawstwo krajowe przewidywało użycie jednego z urządzeń wymienionych w
ustępie 56 załącznika 5 do konwencji;
ii) zawracać lub jechać do tyłu albo wjeżdżać na środkowy pas rozdzielczy lub na połączenia
poprzeczne pomiędzy obu jezdniami.
Jeżeli autostrada ma trzy lub więcej pasów przeznaczonych do ruchu w tym samym kierunku,
kierującym pojazdami przeznaczonymi do przewozu ładunków, których największa dopuszczalna masa
przekracza 3500 kg (7700 funtów), lub zespołami pojazdów o długości ponad 7 m (23 stopy) zabrania się
korzystać z innych pasów ruchu niż dwóch pasów położonych przy krawędzi jezdni, odpowiadającej
kierunkowi ruchu.
2. Kierujący, którzy wjeżdżają na autostradę, są obowiązani:
a) jeżeli nie ma na niej pasa przyspieszenia stanowiącego przedłużenie drogi wjazdowej - ustąpić
pierwszeństwa przejazdu pojazdom jadącym na autostradzie;
b) jeżeli istnieje pas przyspieszenia - korzystać z niego i włączyć się do ruchu na autostradzie
stosownie do postanowień artykułu 14 ustępów 1 i 3 niniejszej konwencji.
3. Kierujący, który opuszcza autostradę, powinien zawczasu wjechać na pas ruchu odpowiadający
wyjazdowi z autostrady oraz jak najszybciej wjechać na pas zwolnienia, jeżeli taki pas istnieje.
4. W celu stosowania postanowień ustępu 1 niniejszego artykułu w brzmieniu podanym wyżej,
dodatkowego ustępu dodanego bezpośrednio po tym ustępie 1 oraz ustępów 2 i 3 tego artykułu konwencji
z autostradami są zrównane inne drogi zarezerwowane do ruchu pojazdów samochodowych, należycie
oznaczone jako takie, z których nie ma wjazdu do przydrożnych posiadłości.
Artykuł 26
Przepisy szczególne dotyczące kolumn pieszych i osób ułomnych
1. Użytkownikom drogi zabrania się przecinać kolumny wojskowe, zorganizowane grupy uczniów,
prowadzone przez przewodników, i inne kolumny pieszych.
2. Osoby ułomne, jadące w wózkach poruszanych przez nie same lub jadące z szybkością pieszego,
mogą korzystać z chodników i dostępnych poboczy.
Artykuł 27
Postanowienia szczególne dotyczące kierujących rowerami, motorowerami i motocyklami
1. Niezależnie od postanowień artykułu 10 ustępu 3 niniejszej konwencji Umawiające się Strony lub
ich organy terenowe mogą nie zabronić rowerzystom jazdy w dwóch lub więcej rzędach.
2. Zabrania się kierującym rowerami jazdy bez trzymania przynajmniej jedną ręką kierownicy,
czepiania się innych pojazdów oraz przewożenia, ciągnięcia lub pchania przedmiotów utrudniających
kierowanie lub niebezpiecznych dla innych użytkowników drogi. Te same postanowienia mają
zastosowanie do kierujących motorowerami i motocyklami, którzy jednak ponadto powinni trzymać
kierownicę obu rękami, z wyjątkiem ewentualnych przypadków, kiedy muszą podać sygnał przewidziany
przepisami konwencji.
3. Zabrania się rowerzystom i kierującym motorowerami przewożenia pasażerów na swoich
pojazdach; jednakże Umawiające się Strony lub ich organy terenowe mogą zezwolić na odstępstwa od
tego postanowienia, w szczególności mogą zezwolić na przewóz pasażerów na dodatkowym siedzeniu
lub dodatkowych siedzeniach, które zostaną umieszczone na pojeździe. Kierującym motocyklami nie
zezwala się na inny przewóz pasażerów, jak tylko w bocznym wózku, jeżeli taki istnieje, oraz na siodełku
dodatkowym, umieszczonym za kierującym.
4. Kierujący motorowerami mogą być upoważnieni do jazdy po drogach dla rowerów oraz - jeżeli to
jest celowe - można im zabronić jazdy po pozostałej części jezdni.
Artykuł 28
Dźwiękowe i świetlne urządzenia ostrzegawcze
1. Dźwiękowe urządzenia ostrzegawcze mogą być używane wyłącznie:
a) dla niezbędnego ostrzeżenia w celu uniknięcia wypadku;
b) poza obszarami zabudowanymi w razie potrzeby ostrzeżenia innego kierującego o zamiarze
wyprzedzania go.
Sygnały podawane przez dźwiękowe urządzenia ostrzegawcze nie powinny trwać dłużej, niż to jest
potrzebne.
2. Zamiast sygnałów dźwiękowych kierujący pojazdami samochodowymi mogą od zmroku do świtu
dawać świetlne sygnały ostrzegawcze, określone w artykule 33 ustępie 5 niniejszej konwencji. Sygnały te
mogą być również dawane w porze dziennej w celach określonych w ustępie 1 litera b) niniejszego
artykułu, jeżeli ten sposób działania będzie odpowiedniejszy ze względu na okoliczności.
3. Umawiające się Strony lub ich organy terenowe mogą zezwolić na używanie świetlnych sygnałów
ostrzegawczych w celach określonych w ustępie 1 litera b) niniejszego artykułu również na obszarach
zabudowanych.
Artykuł 29
Pojazdy szynowe
1. Jeżeli tor pojazdów szynowych znajduje się na jezdni, każdy użytkownik drogi przy zbliżaniu się
tramwaju lub innego pojazdu szynowego powinien w miarę możliwości jak najszybciej zwolnić tor w celu
przepuszczenia pojazdu szynowego.
2. W odniesieniu do ruchu pojazdów szynowych po drogach mogą być wprowadzone specjalne
postanowienia, różniące się od postanowień przewidzianych w rozdziale II konwencji. Jednakże
postanowienia te nie mogą być sprzeczne z postanowieniami ustępu 7 artykułu 18 konwencji.
Wyprzedzanie jadących lub stojących pojazdów szynowych, których torowisko znajduje się na jezdni,
odbywa się po stronie odpowiadającej kierunkowi ruchu. Jeżeli wymijanie lub wyprzedzanie nie może
nastąpić po stronie odpowiadającej kierunkowi ruchu z powodu braku miejsca, manewry te mogą być
wykonane po stronie przeciwnej do tej, która odpowiada kier